مکانیزاسیون سد شهید یعقوبی

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                            صفحه

مقدمه.......................................................................................................................... 1

فصل اول : اقلیم شناسی منطقه

موقعیت جغرافیایی و دسترسی به محل اراضی......................................................... 3

شرایط اقلیمی منطقه طرح........................................................................................... 4

درجه حرارت

رطوبت نسبی

سرعت وزش باد

بارندگی

تبخیر و تعرق

ساعت آفتابی

فصل دوم: بررسی شرایط انسانی - کشاورزی موجود در منطقه

بررسی روند رشد جمعیت در محدوده سرشهید یعقوبی.......................................... 11

پیش بینی جمعیت شهرتربت حیدریه ......................................................................... 13

جمعیت روستایی منطقه تربت حیدریه........................................................................ 15

منابع آب موجود در منطقه......................................................................................... 18

منابع خاک.................................................................................................................. 23

دلایل انتخاب محصولات............................................................................................. 27

انتخاب نباتات زراعی در ارتباط با بخش دامداری..................................................... 31

فصل سوم: برآورد آب مورد نیاز گیاهان زراعی پیشنهادی

مقدمه.......................................................................................................................... 36

مراحل تعیین نیاز آبی ................................................................................................ 38

محاسبه آب مورد نیاز گیاهان و هیدرومدرل طراحی................................................ 42

 آب مورد نیاز واحد سطح......................................................................................... 43

تبخیر و تعرق پتانسیل(ETO) ................................................................................... 44

ضریب گیاهی (KC) .................................................................................................. 44

تبخیر و تعرق پتانسیل گیاهان(ETC)........................................................................ 45

باران موثر(Re) ......................................................................................................... 49

آب خالص مورد نیاز گیاهان ..................................................................................... 49

نیاز ناخالص آبیاری................................................................................................... 51

هیدرومدرل و بی طراحی........................................................................................... 55

روش آبیاری.............................................................................................................. 60

روشهای سنتی آبیاری............................................................................................... 61

روش آبیاری در آینده طرح....................................................................................... 63

برنامه زمانی کار شبکه آبیاری.................................................................................. 69

الگوی کشت پیشنهادی............................................................................................... 71

فصل چهارم: تکنولوژی کاشت و داشت و برداشت

گندم............................................................................................................................ 74

جو.............................................................................................................................. 78

نخود........................................................................................................................... 78

چغندر قند................................................................................................................... 81

پنبه............................................................................................................................. 89

یونجه.......................................................................................................................... 96

فصل پنجم: محاسبه تعداد ماشین آلات مورد نیاز

گندم............................................................................................................................ 102

جو.............................................................................................................................. 109

نخود........................................................................................................................... 114

چغندر قند................................................................................................................... 118

پنبه............................................................................................................................. 122

یونجه.......................................................................................................................... 127

فصل ششم: محاسبه هزینه ها

هزینه ثابت.................................................................................................................. 129

محاسبه هزینه های ثابت............................................................................................ 129

محاسبه سرمایه خرید ماشین آلات .......................................................................... 129

هزینه متغیر ............................................................................................................... 135

هزینه سوخت............................................................................................................. 135

هزینه روغن و فیلتر .................................................................................................. 137

هزینه تاسیسات و ساختمان های اداری ................................................................... 138

هزینه پرسنل ............................................................................................................. 139

محاسبه تعداد کامپیوتر و شبکه کامپیوتری .............................................................. 143

محاسبه هزینه های کلاسهای آموزشی..................................................................... 144

فصل هفتم: محاسبه درآمد حاصل از فروش محصولات تولیدی

نتیجه گیری ............................................................................................................... 149

منابع و ماخذ        152 

مقدمه:

همانطور كه می دانیم جمعیت جهان رو به رشد می باشد و نیاز به مواد غذایی و سایر نیازمندی های زندگی كه به نحوی با محصولات كشاورزی وابستگی دارند افزایش یافته است. طبق آمارهای صندوق جمعیت سازمان ملل متحد تا پایان سال 2050 میلادی جمعیت جهان به 10 میلیارد نفر خواهد رسید و با توجه به این فرایند رشد جمعیت جهان تأمین نیازهای غذایی این جمعیت جز با تكیه بر روش های پیشرفته كشاورزی و كشاورزی دقیق حاصل نمی گردد. به همین دلیل می باید پارامتر های افزایش و توسعه تولیدات كشاورزی را مورد بررسی قرار داد تا بتوان با بهره وری از كلیه مكانات ، سطح تولید را بالا برد.

امروزه كشورهای صنعتی دنیا ، مانند امریكا از كلیه روشهای جدید در زمینه كشاورزی نظیر سیستم مكان یابی جهانی GPS  و سایر تكنولوژی های ماهواره ای كاشت محصولات كشاورزی میزان بهره وری از زمین های كشاورزی را به حداكثر ممكن رسانده اند. و در این بین چنانچه كشورهای توسعه نیافته و جهان سوم همانند ایران خود را به این تكنیك های جدید روز مجهز نسازند دچار مشكلات عدیده ای خواهند شد.

یكی از عوامل تولید بیشتر محصولات كشاورزی ازدیاد سطح زیر كشت است این عامل با تسطیح اراضی ناهموار ، احیای زمین های بایر ، احداث و ساخت سد ، آبگیر ها و اجرای طرحهای آبخیز داری برای ذخیره سازی نزولات جوی می تواند تا حدود زیادی در تولید محصولات زراعی و دامی موثر باشد. و این كار جز با كاربرد ماشین های كشاورزی میسر نخواهد بود.

در هر صورت توجه به مقوله كشاورزی و مكانیزاسیون كشاورزی می تواند ما را در شكوفایی بیشتر تولیدات كشاورزی كمك نماید كه امید است در آینده نزدیك مسئولان امر كشاورزی به اهمیت آن پی ببرند.

پروژه حاضر طرح مكانیزه سد شهید یعقوبی است كه جه دستیابی به تولید بیشتر و تامین نیازهای غذایی منطقه تهیه شده است. این پروژه بر اساس روش های جدید تولید و بهره گیری از مكانیزاسیون و مدیریت كشاورزی و تحلیل های مهندسی می باشد.

در این پروژه اقلیم شناسی منطقه وضعیت آب و هوایی الگوی كشت جدول زمانی و ماشین های كشاورزی و در نهایت محاسبه هزینه های مختلف طرح مورد بررسی قرار گرفته است.

 موقعیت جغرافیایی و راه دسترسی به محل اراضی

اراضی مورد مطالعه و محدوده اجرای پروژه سد شهید یعقوبی در ناحیه مركزی استان خراسان و در جنوب شرقی شهرستان تربت حیدریه قرار دارد. اراضی تحت پوشش شبكه آبیاری در مختصات جغرافیایی 35 درجه و 5 دقیقه تا 35 درجه و 10 دقیقه عرض شمالی و 59 درجه و 15 دقیقه تا 59 درجه و 28 دقیقه طول جغرافیایی شرقی دارد و ارتفاع متوسط اراضی از سطح دریا حدود 1150 متر است.

روستاهای ملك آباد ، احمد آباد ، محمد آباد ، كت ، سنگان ، باسفر و عباس آبادفراموشان در داخل اراضی پایاب سد قرار داشته و جزء روستاهای حقابه بر رودخانه می باشند.

در نقشه شماره 1 موقعیت كلی اراضی و شبكه آبیاری نسبت به محل سد و شهر تربت حیدریه نشان داده شده است. اراضی كشاورزی محدوده مطالعاتی ، در دو طرف مسیر طبیعی رودخانه كال سالار قرار دارند و دارای شیب جانبی به سمت این رودخانه می باشند. همچنین شیب عمومی منطقه حدود 13 در هزار بوده و جهت كلی آن شمالی جنوبی است.

شرایط اقلیمی منطقه طرح:

بطور كلی رشد و عملكرد محصولات زراعی گیاهان خودرو در یك منطقه تابعی از كلیه خواص محیطی و اثر متقابل آنها می باشد. بنابر این خصوصیات جوی به شدت بر نوع موجودات زنده اعم از گیاهان و جانواران كه می توانند در آن منطقه رشد نمایند تأثیر می گذارند. اقلیم و مجموعه عوامل محیطی در تعیین گونه و ارقام زراعی مناسب كشت هر منطقه و نیز در تعیین عملكرد حاصل از گیاهان نقش مهمی را بر عهده دارد. از مهمترین این عوامل می توان به درجه حرارت و میزان نوسانات آن در طی دوره رشد ، آب موجود در محیط رشد گیاه و رطوبت موجود در محیط رشد ریشه گیاه اشاره نمود.

ذیلاً به مهمترین عوامل اقلیمی در محل اراضی بطور مختصر اشاره شده است:

-         درجه حرارت:

با توجه به بررسی های انجام شده متوسط درجه حرارت سالانه در محل اراضی در حدود 5/15 درجه سانتی گراد است. متوسط درجه حرارت درطول دوره بارندگی منطقه حدود 9 درجه سانتی گراد و در طول دوره فصل زراعی حدود 19 درجه سانتی گراد برآورد شده است.

در بین ماههای مختلف سال دی ماه با متوسط 2/3 درجه سانتی گرادوتیرماه بامتوسط درجه حرارت 8/27 درجه سانتی گراد به ترتیب سردترین وگرمترین ماههای سال هستند.

بدین ترتیب می توان مشاهده كرد كه فصل مرطوب منطقه با كاهش درجه حرارت همراه بوده و فصل زراعی خشك است. ازاینرو كشت و كار گیاهان زراعی تابستانه بدون آبیاری عملاً ناممكن است.

تعداد روزهای یخبندان در طول سال حدود 95 روز می باشد كه از اواخر آبان شروع شده و در حدود اواخر اسفند پایان می یابد بیشترین تعداد روزهای یخبندان در دی ماه مشاهده شده است. با توجه به این مطالب شروع فصل زراعی هر دوره آبیاری را می توان از اواخر اسفند ماه در نظر گرفت.

-    رطوبت نسبی:

میانگین رطوبت نسبی سالانه بر اساس اطلاعات موجود ایستگاه ملك آباد حدود 50 درصد برآورد شده است. دوره مرطوب سال ازحدودمهرماه تااواخر فروردین ماه ادامه دارد. در این دوره متوسط رطوبت نسبی ماهانه بین 60 تا 70 درصد می باشد. در ماههای خشك سال متوسط رطوبت نسبی حدود 40 تا 50 درصد است. متوسط حداكثر رطوبت نسبی ماهانه حدود 80 درصد و متوسط حداقل رطوبت حدود 30 درصد می باشد.

-         سرعت وزش باد:

حركت هوا یا وزش باد از جنبه های مختلف تنش مكانیكی بر بافت های نگهدارنده و استحكامی گیاه و همچنین تغییر میكروكلیمای سطح اندام سبزینه دار كه محل خروج بخار آب از گیاه می باشند اهمیت دارد. نوع اول كه غالباً در سرعت های زیاد باد اتفاق می افتد باعث شكنندگی ساقه ، ورس ، ریزش دانه و اندامهای اقتصادی گیاه و در نهایت موجب از بین رفتن گیاه می شود. تاثیر نوع دوم وزش باد باعث افزایش نیاز آبی گیاه می شود. بنحوی كه در محاسبه تبخیر و تعرق پتانسیل نیز دخالت داده می شود.

بطور كلی جهت جریان باد غالب در منطقه تربت حیدریه در ماههای نوامبر و دسامبر ، جنوبی و در ماه فوریه شمالی و در بقیه ماههای سال ، شمال شرقی می باشد. قسمت اعظم باد در فصول بهار و تابستان می وزد و در فصل پائیز و زمستان درصد بادهای آرام زیاد می باشد. برای تعیین سرعت باد از آمار ایستگاه تربت حیدریه استفاده شده كه نتایج بشرح جدول 1 می باشد. با توجه به جدول سرعت متوسط سالانه وزش باد در منطقه برابر 9/1 متر در ثانیه است كه در ماههای مختلف سال تغییر زیادی در آن مشاهده نمی شود.

-         بارندگی:

بهترین عاملی كه بطور مستقیم در تامین نیاز آبی گیاهان دخالت دارد بارندگی می باشد نزولات جوی در محل اراضی كشاورزی عمدتاً شامل باران است. اراضی پایاب رودخانه كال سالار و سد شهید یعقوبی دارای اقلیم خشك و سرد می باشد. زمستان های نسبتاً سرد و همراه با بارندگی و تابستان های گرم و خشك از خصوصیات بارزاقلیمی این منطقه است. متوسط بارندگی سالانه دراراضی دشت حدود 260 میلی متر در سال برآورد شده است كه بخش اعظم آن در زمستان نازل می شود

جهت دریافت فایل  مکانیزاسیون سد شهید یعقوبیلطفا آن را خریداری نمایید

طراحی و ساخت مزارع آبی 

چكیده :

در مطالب جمع آوری شده اطلاعات پایه‌ای لازم برای طراحی یك استخر پرورشی جمع آوری شده است. طراحی استخر و ساخت آن بسیار مهم است. برای طراحی یك مزرعة آبی می‌بایست به فاكتورهایی توجه داشت از جمله : كیفیت خاك – منبع آب – شوری و جریانان جزر و مدی در مزارع و پرورشگاههای ساحلی، محل‌های تخم ریزی ماهی، شرایط آب و هوایی و ... كه ما در این مقاله تمامی عوامل مهم و تعیین كننده در طراحی و ساخت مزارع آبی را بررسی می‌كنیم.

طرح و ساخت مزارع آبی :

برخی اطلاعات پایة لازم برای طراحی یك استخر پرورش در زمان مشخص شدن امكان اجرای پروژه، جمع آوری خواهند شد. هر چند، بررسیهای بیشتری معمولاً برای طراحی مناسب ترین طرح بندی روشهای ساخت و عملیات، لازم خواهد شد. طراحی استخر و ساخت آن، به اندازة انتخاب محل مطمئن برای موفقیت پروژه، هم از نظر تكنیكی و هم از نظر اقتصادی، مهم است. همانطور كه قبلاً نشان داده شده، مكانهای ایده آل همیشه ممكن است در دسترس نباشند. نقص‌های محل، در اكثر موارد باید بوسیله طرح‌های مناسب ساخت و عملیات، رفع شوند. هر چند،ممكن است صندلی طرح‌ها برای رفع نیازهای كشت آبی، تقریباً در هر شرایط نامناسبی، امكان پذیر باشد، اما اقتصادی بودن و امكان پذیر بودن استفاده از آنها برای كشت آبی تجاری، جای شك و تردید دارد. در حقیقت، طرح‌هایی كه به طور نرمال در كارهای مهندسی آب یا آبیاری به كار رفته‌اند، نمی‌توانند برای ساختارهای كشت آبی بدون اصلاح و تغییر قابل توجه (به خاطر هزینه‌های مربوطه) استفاده شوند. بخصوص در مورد مزارع آبگیری استخرها صدق می‌كند كه قسمت قابل توجهی از كشت آبی كنونی را به خود اختصاص داده‌اند.

چون طرح مزرعه آبگیر، از نظر مكان بسیار اختصاصی عمل می‌كند، نمی‌توان به طرحی اندیشید كه بتواند استفاده عمومی داشته باشد.

هر چند برخی از ویژگیهای طرح اصلی را می‌توان بر اساس فیزیوگرافی محل، منبع و طبیعت منبع آب، نوع محصور سازی كه به كار می‌رود، اورگانیسم‌هایی كه كشت می‌شوند و تكنیك‌های مدیریت، از جمله تغذیه یا تولید مواد غذایی و روشهای برداشت، تعریف كرد. بررسیهای دقیقی كه قبلاً به آنها اشاره شد باید به سوی كسب اطلاعات پایة لازم برای تعیین ویژگیهای طرح مناسب هدایت شوند.

6-1 استخرهای پرورش دور و نزدیك از ساحل :

6-1-1 اطلاعاتی برای طرح استخرها

چون اكثر تاسیسات كشت آبی در حال حاضر، مزارع آبگیر خاكی (استخرها) هستند، ما ابتدا می‌توانیم روندهای طراحی آنها را در نظر بگیریم. علی رغم تشابه اصول پایة درگیر، بررسی مزارع آبگیر آب شیرین غیر ساحلی و مزارع آبگیر آب شورمزه یا آب شور ساحلی، به طور جداگانه، و اصولاً به خاطر تفاوت درجزئیات عملیاتی، مناسب تر خواهد بود.

همانطور كه قبلاً نشان داده شد، بررسی و رسیدگی قبل از طراحی مزرعه به وسعت اطلاعات جمع آوری شده در طول مطالعات اولیة امكان اجرای طرح، اطلاعات خوبی مربوط به دمای میانگین ماهانه، بارش باران، تبخیر، رطوبت، نورخورشید و سرعت باد و جهت باد، باید از قبل، در دسترس باشند. یك نقشه برجسته (مقیاس 1:50000 تا 1:25000) از منطقه، مفیدترین داده در تعیین منطقه حوزة محل و موقعیت نسبی‌اش است.

یك نقشه زمین شناسی، در صورت امكان، در مطالعه خاك زیر محل، مفید خواهد بود.

بررسیهای دقیق ممكن است با توجه به منابع آب، ویژگیهای خاك و توپوگرافی محل، ضروری باشند. نقشه‌های توپوگرافی در صورت امكان، احتمالاً باید در مقیاس كوچك باشند كه تمام ویژگیهای مربوطه را منعكس نمی‌كنند. سپس یك نقشه جدید یا به روز، بایستی برای نشان دادن طبیعت پستی و بلندی زمین و خصوصیات ویژه‌اش، از جمله متفاوت در ارتفاع، تعیین محل و اندازه گیری مرزها یا محدوده‌ها، تسهیلات فیزیكی (مثل ساختمان‌ها، جاده‌ها، كانال‌ها، پل‌ها) و ... فراهم شود. این اطلاعات به تعیین مسیر حركت آب، محل ساختارهای كنترل آب و مقدار كار خاكریزی لازم، كمك خواهند كرد. چندین متد برای بررسی زمین وجود دارند، از جمله

a) شبكه بندی       b) جدول بندی سطح تراز      c) روش سطح مقطع با بررسی و نقشه برداری اریب         d) روش خطوط پرتو افكن با بررسی اریب 
 e) مسافت یابی  

در این میان، مسافت یابی در بررسیهای روی زمین نسبتاً سریع است و فراگیرتر و می‌تواند برای بررسی تمام انواع مناطق استفاده شود.

روشهایی مثل شبكه بندی و جدول بندی سطح تراز بیشتر مناسب زمین نسبتاً سطح هستند و سایر روشهایی كه در بالا به آنها اشاره شد، اختصاصاً برای زمینهای تپه‌ای، مناسب هستند. برای بررسی و نقشه برداری مزرعه، یك معیار موقت با یك سطح مبنای مناسب، باید تعیین شود. محل این معیار موقت بایستی روی نقشه برجسته مشخص شود و تمام ارتفاعات خاكریزها، كانال‌ها، آبگیرها، ساختمان‌ها، تشكیلات و ... از  روی آن تنظیم شوند. نقشه برجسته كه باید هر ساختار مشاهده شده یا اندازه گیری شده روی زمین را نشان دهد، بایستی ترجیحاً در مقیاس 1:1000 تا 1:5000 باشد، همراه با خطوط برجستة cm25-10، بطوریكه زهكشی كامل آبگیر را بتوان طراحی كرد و حجم كار خاكریزی با دقت لازم قابل برآورد باشد. اگر ساختار پیشنهاد شده، دارای محدوده‌ای به اندازة مزرعة موجود باشد، مقاطع عرضی و طولی آبگیرهای مجاور، زهكش‌ها و كانال‌ها، باید بدست آیند.

كیفیت خاك :

ویژگیهای خاك كه در انتخاب محل اهمیت دارند، در فصل شرح داده شده‌اند. بر اساس نتایج بررسیهای امكان اجرای طرح، وسعت نمونه برداری خاك بیشتر باید معین شود. اگر شرایط خاك یكنواخت و یكسان باشد، برای هر 2 تا 5 هكتار انتخاب 2 محل كافی است.

در غیر این صورت، ایستگاه‌های نمونه برداری بیشتری نیاز خواهد بود. حداقل عمق یك چاه گاز (borehole)‌ برای نمونه برداری خاك، پیشنهاد شده كه m2 زیر عمیق ترین خاك برداری مورد نظر منطقه پروژه، است. برای ساختن تشكیلات خاص، مثل برج مخزن آب (تانكر آب)، اعماق بیشتر گمانه كفی (boring)، متناسب با اندازة تشكیلات، لازم هستند. تست خاك باید برآورد كردن

a) افت نشست (نفوذ)             b) شرایط زیر نشت و خطر نقص لوله كشی

c) پایداری خاكریزهای خاكی     d) میزان تراكم لازم

e) سرعت جریان مجاز در كانال‌های منبع زمینی و f) نیازهای زیربنایی ساختمان‌ها

خاك روی محل‌های قرضی بالقوه در فاصله متحرك (كشندة) اقتصادی، بایستی برای تعیین طبیعت خاك در دسترس برای ساختن خاكریزها، مورد مطالعه قرار گیرد. خاكریزهای لازم برای مزرعه بایستی با خاك‌های چسبانكی ساخته شوند كه دارای انعطاف پذیری كافی باشد (در كل با شاخص انعطاف پذیری تعیین می‌شود – مقیاس تعامل بین آب و اجزای انعطاف پذیر چسبناك خاك)، برای مثال خاكی با شاخص انعطاف پذیری بالای 15% چنین خاك‌هایی باید از نظر پایداری نسبت به تغییرات طولانی مدت در نفوذ پذیری كه حاصل فاكتورهای جوی مثل افزایش تراكم و چگالی پایدار یا تراكم و تجمع ذرات می‌باشند، مورد بررسی قرار گیرند. خساراتی كه احتمالاً به خاطر نشست كم و تراوش اتفاق می‌افتد باید با استفاده از روشهای استاندارد، تعیین شوند. برای تخمین خسارات طولانی مدت به خاطر نشست، در نظر گرفتن محتوای رسوبی منبع آب، كه در طول فاسد شدن آشغال‌ها و باقی مانده مواد،زباله‌های آبگیر، رشد جلبك‌ها و ... باعث آب بندی طبیعی یا تجمع در یك دوره زمانی می‌شوند، ضرورت دارد.

در حالیكه پایداری خاكریز می‌تواند بوسیله روشهای استاندارد مكانیك خاك، تعیین شود، ارزیابی راندمان طولانی مدت احتمالی ساختارها و تشكیلات، مشكل تر است. به خاطر اندازة نسبتاً كوچك و تجربه زهكشی و پر شدن مكرر، امكان خشك شدن كل خاكریزهای مزارع، ایجاد ترك و شكاف و توسعه آن و وارد شدن آب به داخل خاكریز در زمان بارش باران یا پر شدن آبگیر، بیشتر است. پس خاك متورم می‌شود، ولی اندازه این تورم در هر نقطه خاصی تنها به پتانسیل تورم خاك بستگی نخواهد داشت بلكه به اندازه فشار محدود كنندة اطراف، بخصوص توده‌ها خاك فشرده، نیز بستگی دارد. خشك شدن و مرطوب شدن مكرر، و بنابراین چروك شدن و باد كردن، باعث توزیع تراكم پایداری می‌شود كه تراكم‌های بیشتر در بخش درونی مقطع عرضی بوجود می‌آیند.

Szilvassy (1984) اثرات معكوس خشك شدن و مرطوب شدن مجدد آبگیرهای ماهی (بركه‌های ماهی) را شرح می‌دهد. ترك‌ها و شكاف‌های ایجاد شده بوسیله خشك شدن، ورود آب به داخل بدنة خاكریز را تسهیل می‌كند. ظاهر ترك اشباع شده است و رطوبت به داخل آن، بوسیله پدیدة موئینگی، نفوذ می‌كند. بخشهای اشباع شده تقریباً نسبت به هوا غیر قابل نفوذ شده و هوا در منافذ تحت فشار موئینگی و نیز فشار هیدرواستاتیك بخشهای زیر آب، قرار می‌گیرد. این فشار روی هوای محدود شده، منجر به خرد شدن سنگ‌ها، میعان ناگهانی شیب‌های حفاظت نشده، می‌گردد. اگر آب از میان ترك‌ها جریان باید، خاك در حال میعان، با سرعت بیشتری شسته شده و باعث بوجود آمدن آبگذر یا فرسایش تونل می‌شود، كه اغلب باعث از بین رفتن خاكریزهای كوچك می‌گردد. در كنار جستجوی دقیق لایه سطحی منطقه‌ای كه بركه‌ها و كانال‌های منبع آب طراحی می‌شوند، خاك‌های اطراف دنبالة كانال نیز باید از نظر ویژگیهای هیدرولیك، برای تخمین شیب‌ها و سرعت مجاز جریان آب در كانال، مورد بررسی قرار گیرند، توالی طبقات خاك به سمت اولین لایه غیر قابل نفوذ، باید تا آنجا كه ممكن است به دقت، تعیین شود. اگر خاك تا حداقل 6/0 متر زیر عمیق تر از كف در آبگیرها یا كانالهای زهكشی غیر قابل نفوذ باشد، جستجو و بررسی بیشتری ممكن است لازم نباشد. از نظر مشكلات بدست آوردن نمونه‌های خاك كاملاً دست نخورده، برای تست‌های آزمایشگاهی، مطالعات نفود پذیری زمین،  در كنار هر چاه گمانة اكتشافی بوسیله روش تراوشی و نفوذی، توصیه می‌شوند. ساختمان‌ها و سایر تشكیلات روی محل پرورش ماهی، در كل كوچك هستند و بنابراین بارهای عملگر روی زیر بنا، احتمالا زیاد نیستند. در مواردی كه در آنها، این ساختارها باید روی محل‌هایی كه به تازگی پر شده‌اند ساخته شوند، باید مراقب خاصی برای اجتناب از آسیب حاصل از نشست خاك بیشتر، داشت. روشهای تحقیق استانداردی كه توسط مهندسین ساختمان استفاده می‌شوند باید به كار روند.

در حالیكه، اهمیت مطالعات دقیق خاك در طراحی استخرهای پرورش، انكار نمی‌شود، ولی باید به خاطر داشت كه تست‌های آزمایشگاهی برای تعیین مقدار قدرت خاك، هزینه بردار هستند. حتی زمانیكه انجام می‌شوند، مهندس باید از این نتیجه برای تصمیم گیری راجع به استفاده از آن برای نوع تشكیلاتی كه در مزارع آبگیر، همراه با خاكریزها و سدهای كم، ساخته می‌شوند، استفاده كند. به همین خاطر، در كشورهایی مثل مجارستان، مهندسین پرورش آبی از دستورالعمل‌های تجربی خاص بر اساس تجربه محلی، برای ساخت خاكریزها، میل شكن‌ها و سدهای كمتر از m3 و نگهداری كمتر از 3 میلیون متر مكعب آب، استفاده می‌كند.

ویژگیهای خاك‌های ساحلی، بخصوص مانگروها، قبلا در فصل مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌اند. وجود تعداد زیادی مواد آلی در خاك، بخصوص ریشه‌های مانگرو، یك مشكل خاص طرح و ساخت آبگیر در مناطق ساحلی است. نظرات زیادی راجع به حفاری نكردن بسترهای استخر (آبگیر) دست نخورده و بسته به انبوه شدن و رسوب تر نشست‌های آورده شده با آب جزر و مدی، ساختن یك لایة رویی ضخیم روی بستر، برای كاهش مشكلات خاك اسیدی، وجود دارند. در آن مورد، خاكی كه برای ساخت خاكریز استفاده می‌شود باید از خارج از محدودة آبگیر بدست آمد. اگر وسایل مكانیكی ساخت و ساز آماده شده باشند، خاك چسبندة لازم باید به كمك دستگاههای حفاری یا تجهیزات مشابه تهیه شود. اگر وسایل دستی ساخت و ساز، مورد استفاده قرار می‌گیرند، امكان خاكبرداری به صورت بلوك و انتقال دادن آن بلوك‌ها به باركش‌ها یا قایق‌های كف سطح، در جزر و مدهای بلند، به محل آبگیر، وجود دارد. در كنار هزینه‌ها قابل مقایسه، زمان ساخت و ساز نیز باید در تصمیم گیری، وارد شود.

منبع آب

ویژگیهای شیمیایی منبع آب برای مزرعه و منابع آلودگی، قبلاً در جریان انتخاب محل، مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. اغلب، اطلاعات بیشتری در مرحله طراحی راجع به مقدار آب لازم مورد نیاز هستند. برای یك استخر ماهی با عمیق متوسط m5/1 مقدار آب لازم برای پر كردن آن، در ابتدا
 15000 است. میزان اتلاف آب از طریق نشست و تبخیر، بطور قابل توجهی میان مناطق مختلف، متفاوت است. در یك اقلیم خشك، متوسط اتلاف آب در طول فصل رشد، می‌تواند بالغ بر روز cm2-1 یا بیشتر باشد. با مدیریت درست، كل مقدار حداقل لازم برای پر كردن و سرازیر شدن تحت چنین شرایطی بین ha/m3 60000 – 35000 در سال، برآورد شده است. اندازة مزرعه باید بطور طبیعی بستگی به مقدار آب موجود در طول دورة عملیات، داشته باشد. زمانیكه منبع تأمین آب، یك نهر است. داده‌های مربوط به طبقه‌ها و اشكوب‌ها و سرعت جریان باید در نقطه انحراف مسیر در روزهای پر شدن استخر و برای جبران اتلاف اب، استفاده شوند. توصیه شده كه سرعت جریان باید برای 80% احتمال، تعیین شود.

در مناطق مستعد سیل، داده‌های راجع به طراحی سیل‌ها و تخلیه‌ها، لازم هستند. آژانس‌های كنترل آب می‌توانند در كل مقادیری برای احتمال وقوع سیل، تعیین كند اما در مواردی كه چنین ارزش‌ها و مقادیری دردسترس نیستند، پیشنهاد شده ك 1% احتمال وقوع سیل (یعنی یكبار در صد سال) باید به عنوان نقشه یا طرح سیل برای مجری هرز آب یا سرریز یك سد، پذیرفته شود.

روفاب (run off) حوزة آبریز محل، بایستی برای تعیین ظرفیت مخزن یا آبگیرهای مزرعه، در نظر گرفته شود. داده‌های راجع به حداكثر مقدار تبخیر ماهانه و بارش باران، لزوماً برای براورد مطالبه آب، به كار می‌روند.

برآوردهای حجم سالیانه رسوبات وارد شونده به استخر باید در تعیین میزان با سرگیری، در نظر گرفته شوند؛ یا در مواردی كه هدف ساخت یك لایه رویی لای و گل می‌باشد، برای تخمین زمان لازم برای این كار، استفاده می‌شود. مجدداً، زمانیكه وكرورت آب بسیار نامطلوب است و مخازن رسوبی جداگانه‌ای برای كاهش آن لازم هستند، این اطلاعات ضرورت دارند. یكی از مشكلات استخرهای پر شده با اجسام و ذرات طبیعی آب، ورود ماهی خارجی و سایر ارگانیسم‌ها در مراحل تخمی یا لاروی به همراه آب می‌باشد، حتی زمانیكه دریچه‌های ورودی بوسیله توریهای ریز حفاظت می‌شوند. تصفیه جنین آبی برای حذف آفت‌ها و شكارچیان، بسیار مشكل و گران قیمت است. در شرایط خاص، در صورت لزوم، فیلترهای شستی یا سایر فیلترها می‌توانند بر اساس اندازه و میزان رسوبات، استفاده شوند. استفاده از آب فاضلاب، از جمله فاضلاب شهر فرعی، برای آبیاری و افزایش حاصلخیزی استخرها، یك تجربه قدیمی است و پرورش ماهی اكنون در بسیاری مناطق به عنوان یك وسیله كارآمد، بازیافت زباله‌های آلی، محسوب می‌شود. 

جهت دریافت فایل  طراحی و ساخت مزارع آبیلطفا آن را خریداری نمایید

عوامل بیماری زای قارچی و باكتریایی زیتون

چكیده

عوامل بیماری زای قارچی و باكتریایی از مهمترین عوامل كاهش تولید زیتون در دنیا محسوب می گردد. با توجه به اهمیت این محصول، در راستای اجرای برنامه های توسعة كشت زیتون، مطالعات و تحقیقات همه جانبه‌ای در استان های كشور انجام شده است.

باغات زیتون كشور و نیز باغات مادری زیتون درشهرستان طارم علیا واقع در استان زنجان كه كانون تولید قلمه و نهال زیتون در كشور است، از لحاظ عوامل بیماری زایی و تعیین پراكنش هر یك از بیماری ها بررسی شده اند.

باغات مورد بررسی به طور تصادفی انتخاب شده و پس از بررسی درختان موجود در هر باغ، از علائم مشكوك و آلوده به بیماری نمونه برداری و به منظور جداسازی عوامل بیماریزا به آزمایشگاه منتقل شده اند. به روش های معمول آزمایشگاهی و روش های توصیه شده برای هر عامل نسبت به جداسازی ، خالص سازی و اثبات بیماری زایی عوامل قارچی اقدام گردیده و نمونه های مشكوك به عوامل باكتریایی و ویروسی در مؤسسات تحقیقات آفات و بیماری های گیاهی مورد بررسی قرار گرفته اند. در هر باغ و كل منطقه براساس تعداد درختان بازدید شده و بیمار و تعداد باغات بررسی شده، میزان آلودگی و پراكنش آن ها برآورد گردیده است.

مهمترین عوامل پوسیدگی ریشه و خشكیدگی قلمه ها در ایران عبارتند از
 Fusarium solani Pythium ultimum, Rhizoctonia solani,. در نهال های یك ساله موجود در گلدان ها علاوه بر قارچ های مزبور Macrophomina phaseolina, Verticillium dahliae و به ندرت گونه های Phytophthora مشاهده گردیده كه باعث خشكیدگی نهال ها می شدند.

در باغات جدیدالاحداث نیز همه قارچ های فوق الذكر از ریشه و طوقه نهال های جوان بیمار جداسازی گردیده است كه با توجه به اینكه در باغات جدید الاحداث در اراضی بایر احداث می گردند و تقریباً عاری از عوامل مزبور می باشند، به احتمال زیاد این عوامل توسط نهال های آلوده به باغات جدید منتقل شده اند. درباغات كهنسال قارچ های Armillaria mellea, Roselinia necatrix از ریشه درختان در حال زوال جداسازی گردید.

در باغات مسن قارچ‌های بیماری‌زای هوازاد نیز مورد شناسایی قرار گرفتند كه مهمترین آن ها عبارت بودند از Spilocea oleaginum عامل بیماری لكه طاوسی، Hormiscium oleae عامل خشكیدگی نوك سرشاخه ها و گونه های Alternaria  عوامل لكه برگی.

در سال 78 برای كنترل عوامل بیماری زای عامل خشكیدگی قلمه ها و نهال ها اقدام به ضدعفونی خاك مورد استفاده نهالستان ها با متیل بروماید گردید. نتیجة این عمل در كاهش عوامل مزبور بالاخص Verticillium dahliae بسیار رضایتبخش بود.

مقدمه

درخت زیتون با نام علمی Olea europea گیاهی است همیشه سبز و بومی نواحی گرمسیر كه در صورت وجود 300 میلی متر بارندگی سالیانه كشت دیم آن نیز امكان پذیر می‌باشد. براساس محاسبات به عمل آمده در سازمان جهاد كشاورزی زنجان امكان توسعه كشت زیتون تا سطح 20 هزار هكتار قابل دستیابی بوده و می تواند سالیانه حدود 16000 تن روغن زیتون در منطقه تولید نماید كه با محاسبات قیمت روغن زیتون در بازارهای جهانی ( هر تن معادل 800 دلار) ارزش اقتصادی آن سالانه 8/12 میلیون دلار می‌باشد كه می‌تواند تحول عظیمی از نظر اقتصادی و اجتماعی ایجاد نماید.

زیتون در ایران در نواحی طارم، گرگان، مازندران، گیلان، خوزستان، فارس، خوربیانك، رامیان، كوهستان‌های دالاهو، لرستان، كهكیلویه و بویراحمد، چهار محال و بختیاری، كرمان، قزوین، كردستان و گرمسار كشت می گردد.

در جهان به دلیل اهمیت زیتون و فرآورده های آن درصنایع مختلف، تحقیقات زیادی دربارة كشت و پرورش، آفات و بیماری های گیاهی و ارقام مختلف آن و روش های كنترل آفات و بیماری های این درخت در دنیا صورت گرفته است. در تحقیقات گیاهپزشكی، عوامل بیماری زای متعددی از روی درختان زیتون جدا و گزارش شده است و اهمیت هر یك از آن ها از نظر كمی و كیفی روی محصول مورد توجه قرار گرفته است.

لكه برگی ها، بیماری‌های آوندی، بیماری های ریشه و طوقه و رشد قارچ‌های بیماری زا روی میوه زیتون كه در انبار باعث افزایش اسیدیته روغن می‌شود از جمله عوامل مهمی است كه موجب خسارت در تولید این محصول می گردد.

مهمترین بیماری های درخت زیتون، پژمردگی ورتیسیلیومی، لكه چشم طاووسی، مومی شدن میوه، كپك دوده ای و ماكروفوما، تعیین و تشخیص شده است.

بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی در تمامی كشورهای شمالی مدیترانه، سوریه و كالیفرنیا وجود دارد كه باعث كم شدن عملكرد، خشك شدن شاخه های جوان وخشكیدن كامل درخت می‌شود.

این بیماری را در جنوب سوریه عمده مشكلات پرورش درختان زیتون عنوان می‌نمایند و بررسی های انجام شده در باغات 10-5 ساله نشان می دهد كه آلودگی به این بیماری تا 29/49 درصد باغات وجود داشته و در جایی كه در سال های قبل از احداث باغ سبزیجات مانند گوجه فرنگی كشت می شده است این بیماری شیوع بیشتری داشته است.

بیماری های مهم درختان زیتون دركشورهای مدیترانه ای عبارتند از گال باكتری با عامل Pseudomonas syringae، لكه چشم طاووسی با عامل (Spiloceae oleagina) با گسترش زیاد و قابل توجه و شدت بالا در كلیه مناطق كشت زیتون، پژمردگی  وریتسیلیومی با عامل Verticillium dahliae  و آنتراكنوز زیتون با عامل Glomerella cingulata با توسعه و گسترش محدود وكم ولی شدت بالا در درختان آلوده و دیگر بیماری میوه با عامل Mycocentrospora cladosprioides و Camarosporium dalmatica و نكروز باعامل Phoma incompta و دیگر بیماری ها كه از قارچ های كم اهمیت می باشند.

در ایتالیا بیماری هایی كه روی اپیدمیولوژی و روش های كنترل آن ها به منظور اجرای یك برنامة تلفیقی در جهت كنترل بیماری و كاهش دفعات مبارزات شیمیایی تحقیقاتی صورت گرفته است، عبارتند از پوسیدگی های ریشه، لكه برگی ها باگال باكتریایی و خسارت نماتدهای گیاهی و خشكیدن درختان.

بیماری كه چشم طاووسی با گستردگی زیاد در مناطق مدیترانه‌ای به عنوان مهمترین عامل كاهش محصول و بیماری گال باكتریایی با آلودگی شدید در یونان گزارش شده است.

در سال 1994 در ایتالیا قارچ Phoma incompta را به عنوان عامل جدید بیماری كه موجب تغییر رنگ آوندهای چوبی، قهوه ای شدن برگ ها و خشكیدگی شاخه‌های جوان می‌شود معرفی نمودند.

علائمی از سكته ، بد شكلی و داسی شدن برگ و زردی از علائم بیماری های ویروسی بر روی درختان زیتون می باشد، ضمن اینكه تلاش برای تشخیص ایزوله های عامل بیماری ناموفق بوده است با عمل پیوند نیز به طور رضایت بخش نتوانسته اند علائم را انتقال دهند. درسال 1976 در ایتالیا یك ایزوله ویروس از درخت زیتون جدا گردید كه هیچ علائمی روی آن نداشته است، این ویروس استرینی از SLRV بوده كه روی درختان گیلاس و زردآلو نیز دیده می‌شود و در قسمت مركزی ایتالیا تنها در یك مورد روی درختان بد شكلی برگ و میوه ایجاد نموده است. بعدها نیز تعدادی ویروس از درختان زیتون جدا شده است كه بدون علائم بوده اند.

در سال 1343، اسكندری از نواحی شمالی ایران ، بیماری لكه طاووسی را جمع آوری و قارچ های Harmiscium olea, Spiloceae نیز توسط ارشاد در سال های 1356 از درختان زیتون گزارش گردید.

براساس طرح های تحقیقاتی و نمونه برداری ها و مطالعات موردی در منطقه طارم و شمال كشور از قسمت های ریشه و برگ زیتون قارچ های Fusarium oxysporum ، Armillariella mellea، Verticillium dahliae، V.alboatrum، Marssonia olivarum ، Phoma sp، Botrytis cinerae ، Nigrospora sp و Spiloceae oleagina جدا گردیده است.

پوسیدگی ریشه ناشی از Fusarium solani در قلمستان ها و Rhizoctonia sp و Pythium sp، Macrophoma phaseolina توسط افشاری آزاد و همكاران در سال 1377 از درختان زیتون گزارش شده است.

صارمی در سال 1379 قارچ های Fusarium solani را علت مرگ نهال های اولیه زیتون و Verticillium dahliae را عامل Opoplexy و مرگ سریع نهال های جوان و شاخه های درختان مسن و Cycloconium oleaginum را عامل لكه چشم طاووسی برگ زیتون و قارچ Phoma sp را عامل لكه گرد و كوچك مدور در سطح برگ ها را در مناطق طارم زنجان، رودبار، گرگان، مشهد، و اطراف قم گزارش نموده است.

از زمان شروع اجرای طرح توسعه باغات زیتون تاكنون، عارضه خشكیدگی نهال ها در مبادی تولید و درختان جوان در باغات جدید الاحداث خسارات سنگینی به تولید كنندگان نهال و باغداران كشور وارد ساخته است. عوامل بیماری زای دخیل در ایجاد این عارضه از سال 1376 تاكنون در نقاط مختلف كشور جداسازی، شناسایی و گزارش گردیده است.

نظر به اینكه احتمال می رفت بخشی از آلودگی ها ناشی از تهیه قلمه از درختان مادری آلوده باشد، لذا درختان زیتون باغات منتخب برای قلمه گیری از نظر آلودگی به عوامل بیماری زا به ویژه بیماری آوندی مورد بررسی قرار گرفتند. برای این منظور درختان مادری زیتون در هر منطقه قبل از شروع فصل قلمه گیری ( نیمه دوم شهریور و نیمه دوم اسفند) مورد بررسی و بازدید قرار گرفتند و پس از ثبت تعداد درختان وارقام موجود در هر باغ، از درختانی كه دارای علائم پژمردگی یا خشكیدگی بودند نمونه برداری و به آزمایشگاه منتقل گردیدند. نمونه ها پس از ضدعفونی سطحی در محیط كشت های PDA، CMA و زاپك – الكل مورد كشت قرار گرفته و در دمای 25 درجه سانتی گراد به مدت 7-3 روز نگه داری گردیدند. پس از ظهور كلنی قارچ ها و خالص سازی آن ها اقدام به مطالعه میكروسكوپی و شناسایی گردید. نتایج بررسی ها در استان گلستان نشان داد كه مهمترین بیماری‌های شایع در درختان مادری زیتون این استان ، پژمردگی وریتسلیومی با عامل Verticillcum dahliae و لكه چشم طاووسی با عامل Cycloconium oleaginum می‌باشد. پژمردگی وریتسلیومی در تمام باغات منتخب استان گلستان وجود داشت. متوسط آلودگی به V.dahliae در باغ مدیریت كشاورزی كردكوی 2/3% و C.oleaginum 6/38% برآورد گردید. در بین 13 رقم موجود در باغ مزبور، بیشترین آلودگی به ورتیسلیوم در ارقام كنسروالیا (14%)، سویلانا(10%) و ماری (9%) مشاهده گردید. در ارقام كروناكی، مانزانیلا، والانولیا و كالامون آلودگی مشاهده نشد. آلودگی به سیكلوكونیوم نیز تقریباً در تمام ارقام مشاهده می شد. ارقام زرد (95%)، آمیگدالولیا (85%)، سویلانا (75%) بیشترین آلودگی را داشتند، در حالیكه ارقام كروناكی، بلدی و والانولیا كمترین آلودگی را نشان می‌دادند. در استان زنجان 1/12% درختان باغات منتخب زیتون دارای علائم سرخشكیدگی شاخه ها، 7/12% درختان دارای علائم لكه چشم طاووسی، 6/5% درختان دارای پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از Armillariella mellea  و 5/1% درختان دارای علائم پژمردگی وریتسلیومی بودند و از آن ها V.dahliae جداسازی و بیماری زایی آن ها به اثبات رسید. در استان گیلان (حومه رودبار، منجیل، لوشان و رستم آباد) از بین عوامل بیماری زا C.oleaginum عامل لكه چشم طاووسی و Botrytis cinerea عامل سرخشكیدگی شاخه ها از فراوانی بیشتری برخوردار بودند. قارچ V.dahliae تنها از تعداد معدودی از درختان جداسازی گردید.

به منظور بررسی فعالیت نماتدهای پارازیت گیاهی از خاك گلدان های حاوی قلمه و نهال های زیتون، آن هایی كه پژمرده یا خشك شده اند را به روش استفاده الك و سانتریفوژ جداسازی و بعد از بررسی عدم وجود و یا وجود نماتدهای پارازیت گیاهی در نمونه ها مشخص می گردد كه این عمل در استان گیلان انجام شده و نماتد شناسایی شده و تحقیقاتی روی آن ها صورت گرفته است.

در آخر لازم به ذكر است كه زیتون گیاهی است مقاوم به كم آبی و سازگار با خاك های كم مایه و به تعبیری محصول ثروتمند خاك های فقیر است ، این گیاه بومی آسیای غربی( ایران، اردن، عراق) بوده و در ایران تا قبل از اجرای طرح توسعه، زیتون منحصراً‌ در شیب های تند، سنگلاخ و كم آب دره سفید رود، رودبار، منجیل و طارم با سطح زیر كشت 6500 هكتار كشت می شد و در مناطق دیگر مثل گرگان و مازندران به دلیل عدم توجه، درختان زیتون از بین رفته و تنها نشانه هایی از آن به جا مانده است.

روش تحقیق و بررسی:

1- بازدید و نمونه برداری: در طول سال های 76و77و78 توسط مجریان تحقیق، به طور مستمر از باغات و نهالستان های كشور بازدید به عمل آمد و به منظور ارزیابی و تعیین وضعیت آلودگی درختان مادری زیتون، چندین باغ مادری به طور پراكنده انتخاب شده و مشخصات هر باغ، محل جغرافیایی ، مساحت، روش و دور آبیاری، ارقام درختان، تعداد درختان و علائم مشاهده شده ثبت گردید. با توجه به مساحت باغ و تعداد درختان موجود در آن، تعدادی از درختان به طور تصادفی مورد بررسی قرار گرفت و علائم غیرطبیعی و عوارض موجود و علائم شناخته شده بیماری های درخت زیتون یادداشت و از اندام های دارای علائم و بیمار نمونه برداری گردید. درختان از نظر ماكروسكوپی به دقت بررسی و در صورت وجود علائم غیرطبیعی در اندام های هوایی درخت، علائم مزبور یادداشت و ثبت گردید. با مشاهدة علائم پژمردگی و زوال تدریجی درخت ، خاك اطراف ریشه و طوقه را كنار زده و اندام های زیرزمینی هم بررسی شد و همان طور كه اشاره شد بافت های بیمار یا مشكوك به بیماری جمع آوری و نمونه برداری گردید. نمونه ها با ذكر مشخصات در كیسه های پلاستیكی جهت بررسی های آزمایشگاهی و جداسازی عوامل بیماری زا به آزمایشگاه منتقل گردیدند. علائم و نمونه های بیماری های احتمالی ویروسی نیز توسط محققان به بخش تحقیقات ویروس شناسی موسسات تحقیقات آفات و بیماری های گیاهی جمع آوری و در بخش های مزبور مورد بررسی قرار گرفتند.

2- كشت نمونه ها : اندام های آلوده (ریشه، طوقه ، تنه و برگ) پس از شستشو در آب جاری به قطعات كوچك تقسیم و به طور جداگانه توسط هیپوكلریت سدیم 5/0 درصد به مدت 3 دقیقه ضدعفونی سطحی گردید. سپس قطعات ضدعفونی شده در محیط كشت های PDA، زاپك – الكل (CzaPek) و CMA كشت و به مدت 4-3 روز در دمای 25 درجه سانتی ‌گراد نگه داری گردید. پس از ظهور كلنی ها از طریق نوك ریسه یا تك اسپور در روی محیط كشت WA اقدام به خالص سازی گردید. جدایه های خالص سازی شده مجدداً بر روی SEA منتقل و در 4 درجه سانتی گراد برای بررسی های بعد نگه داری گردید.

3- شناسایی :جدایه های خالص سازی شده در زیر میكروسكوپ نوری براساس خصوصیات مورفولوژیكی مطالعه و با استفاده از كلیدهای شناسایی مورد شناسایی مقدماتی قرار گرفتند.

4- اثبات بیماری‌زایی :  به منظور انجام تست بیماری زایی عوامل جداسازی شده معمولاً از نهال هایی كه در گلدان های پلاستیكی ضدعفونی شده و خاك استریل پرورش داده شده بودند، استفاده می‌شود. در مورد قارچ های هوازاد و عوامل بیماری زایی برگی به روش مالش سوسپانسیون اسپور قارچ توسط قلمو بر روی سطح برگ ها یا از طریق اسپورپاشی روی اندام های هوایی عمل می‌شود. سپس به مدت 48 ساعت به وسیله قرار دادن پوشش پلاستیكی روی نهال های تلقیح شده رطوبت مورد نیاز تأمین می گردد و یا نهال های تلقیح شده را تحت شرایط مرطوب و دمای مناسب قرار می‌دهند

جهت دریافت فایل  عوامل بیماری زای قارچی و باكتریایی زیتونلطفا آن را خریداری نمایید

تغییرات محتوای آمینواسیدهای آزاد، تركیبات فنلی و تركیبات ایمیدازولی در دانه هایدر حال رویش سویا (Glycine max L. cv. Pershing) تحت اثر تنش شوری اسمزی و ژیبرلین

فهرست شكلها

شكلها                                                                                                              صفحه

شكل 1: تغییرات درصد جوانه زنی دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی 48

ساعته در آب مقطر (نمونه های شاهد). ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف

 معیار هستند...............................................................................................................................

شكل 2: تغییرات درصد جوانه زنی دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی 48

ساعته در   50mM. nacl  . ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار

 هستند...........................................................................................................................................

شكل 3: تغییرات درصد جوانه زنی دانه های سویا رقم پرشینگ درطی یك دوره زمانی48 ساعته

در .nacl 50 mm   وg/ml GAµ.10ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین وانحراف

 معیار هستند. ..................................................................................................................................

شكل 4: تغییرات درصد جوانه زنی دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی 48

ساعته در .10µg/ml GAستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و  انحراف  معیارهستند....

شكل 5 : تغییرات درصد جوانه زنی دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی 48

ساعته در .PEG64g/lستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند........

شكل 6: تغییرات درصد جوانه زنی دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی 48

ساعته در   . PEG ,GAستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند......

شكل 7: مقایسه تغییرات درصد جوانه زنی دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی48

 ساعته در آب مقطر (نمونه های شاهد) و تیمارهای مختلف مندرج در توضیح شكلهای 2 تا6.

ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند....................................................

شكل 8: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد پس از گذشت 8 ساعت از زمان آبیاری دانه

 های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین

 (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین

 (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به

 ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند............................................................................

شكل 9: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد پس از گذشت 16 ساعت از زمان آبیاری دانه های

سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح تیمارها

مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و

 انحراف معیار هستند. .....................................................................................................................

شكل10: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد پس از گذشت 24 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ...........................................................................................

شكل 11: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد پس از گذشت 32 ساعت از زمان آبیاری دانه

 های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین

(3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین

(6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به

ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ..............................................................................

شكل 12: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد پس از گذشت 40 ساعت از زمان آبیاری دانه

 های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین

(3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین

(6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به

ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .............................................................................

شكل 13: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد پس از گذشت 48 ساعت از زمان آبیاری دانه

 های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین

 (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین

 (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به

 ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .............................................................................

شكل 14: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در آب مقطر(نمونه های شاهد) و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به

ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند............................................................................................

شكل 15: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك

دوره  زمانی 48 ساعته در در كلرور سدیم 50mM.و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها

به ترتیب  نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ...................................................................................

شكل 16: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك

دوره زمانی 48 ساعته در nacl,GAو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .......................................................................................

شكل 17: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك

 دوره زمانی 48 ساعته در PEGو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

میانگین و انحراف معیار هستند. .....................................................................................................

شكل 18: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك

دوره زمانی 48 ساعته درPEG,GA و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب

نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .........................................................................................

شكل 19: مقایسه محتوای كلی آمینواسید های آزاد در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك

 دوره زمانی 48 ساعته درGA و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

میانگین و انحراف معیار هستند. ....................................................................................................

شكل 20: مقایسه محتوای كلی آرژینین در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در آب مقطر(نمونه های شاهد) و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .......................................................................................

شكل 21: مقایسه محتوای كلی آرژینین در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در NaClو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و

 انحراف معیار هستند. ..................................................................................................................

شكل 22: مقایسه محتوای كلی آرژینین در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در Nacl , gaو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین

 و انحراف معیار هستند. ...............................................................................................................

شكل 23: مقایسه محتوای كلی آرژینین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در pegو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و

انحراف معیار هستند. ....................................................................................................................

شكل 24: مقایسه محتوای كلی آرژینین در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در peg.gaو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و

 انحراف معیار هستند. ...................................................................................................................

شكل 25: مقایسه محتوای كلی آرژینین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در gaو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین وانحراف

 معیار هستند. .........................................................................................................................................

شكل 26: مقایسه محتوای كلی آرژینین  پس از گذشت 8 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. ..................................................................................................

شكل 27: مقایسه محتوای كلی آرژینین  پس از گذشت 16 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .........................................................................................

شكل 28: مقایسه محتوای كلی آرژینین پس از گذشت 24 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

 رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. ................................................................................................

شكل 29: مقایسه محتوای كلی آرژینین  پس از گذشت 32 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

 رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. .................................................................................................

شكل 30: مقایسه محتوای كلی آرژینین  پس از گذشت 40 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

 رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. .................................................................................................

شكل 31: مقایسه محتوای كلی آرژینین  پس از گذشت 48 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

 رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

میانگین و انحراف معیار هستند. ...................................................................................................

شكل 32: مقایسه محتوای كلی  گلیسین بتائین در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در آب مقطر(نمونه های شاهد) و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به

 ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ...........................................................................

شكل 33: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در nacl و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین

 و انحراف معیار هستند. ..............................................................................................................

شكل 34: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در NaCl,GA و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

میانگین وانحراف معیار هستند. ...................................................................................................

شكل 35: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در PEG و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین

 و انحراف معیار هستند. ...............................................................................................................

شكل 36: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در GA,PEG و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

میانگین وانحراف معیار هستند. .....................................................................................................

شكل 37: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در GA و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و

 انحراف معیار هستند. ..................................................................................................................

شكل 38: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  پس از گذشت 8 ساعت از زمان آبیاری دانه های

سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

 تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .......................................................................................

شكل 39: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  پس از گذشت 16 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ............................................................................................

شكل 40: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  پس از گذشت 24 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

 تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ......................................................................................

شكل 41: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  پس از گذشت 32 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .......................................................................................

شكل 42: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین پس از گذشت 40 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ......................................................................................

شكل 43: مقایسه محتوای كلی گلیسین بتائین  پس از گذشت 48 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

 تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .......................................................................................

شكل 44: مقایسه محتوای كلی پرولین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در آب مقطر(نمونه های شاهد) و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب

نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .......................................................................................

شكل 45: مقایسه محتوای كلی پرولین در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در naclو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و

 انحراف معیار هستند. ..................................................................................................................

شكل 46: مقایسه محتوای كلی پرولین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

48 ساعته درnacl,ga و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و

 انحراف معیار هستند. .................................................................................................................

شكل 47: مقایسه محتوای كلی پرولین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در pegو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و

 انحراف معیار هستند. ...................................................................................................................

شكل 48: مقایسه محتوای كلی پزولین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

 48 ساعته در peg,gaو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر  میانگین و

 انحراف معیار هستند. .................................................................................................................

شكل 49: مقایسه محتوای كلی پرولین  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره زمانی

48 ساعته درga و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف

 معیار هستند. ...............................................................................................................................

شكل 50: مقایسه محتوای كلی پرولین  پس از گذشت 8 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

. تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. .................................................................................................

شكل 51: مقایسه محتوای كلی پرولین  پس از گذشت 16 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

 رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. ..............................................................................................

شكل 52: مقایسه محتوای كلی پرولین پس از گذشت 24 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

 رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. ..................................................................................................

شكل 53: مقایسه محتوای كلی پرولین  پس از گذشت 32 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. .................................................................................................

شكل 54: مقایسه محتوای كلی پرولین  پس از گذشت 40 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

 پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. .................................................................................................

شكل 55: مقایسه محتوای كلی پرولین  پس از گذشت 48 ساعت از زمان آبیاری دانه های سویا

 رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)، تیمار

پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6). توضیح

 تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. .................................................................................................

شكل 56: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

زمانی 48 ساعته در آب مقطر(نمونه های شاهد) و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به

 ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ............................................................................

شكل 57: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در naclو در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین

 و انحراف معیار هستند. ..............................................................................................................

شكل 58: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

زمانی 48 ساعته در nacl , ga و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند.....................................................................................................

شكل 59: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

زمانی 48 ساعته در PEG و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین

و انحراف معیار هستند. ...............................................................................................................

شكل 60: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

زمانی 48 ساعته در PEG,GA و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر

 میانگین و انحراف معیار هستند. .................................................................................................

شكل 61: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك دوره

 زمانی 48 ساعته در GA و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین

و انحراف معیار هستند. ...............................................................................................................

شكل 62: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  پس از گذشت 8 ساعت از زمان آبیاری دانه های

سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

 توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ......................................................................................

شكل 63: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  پس از گذشت 16 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ......................................................................................

شكل 64: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  پس از گذشت 24 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

 توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .......................................................................................

شكل 65: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  پس از گذشت 32 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ......................................................................................

شكل 66: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  پس از گذشت 40 ساعت از زمان آبیاری دانه های

 سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین (3)،

 تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین (6).

توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به ترتیب

نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ..................................................................................

شكل 67: مقایسه محتوای كلی تركیبات فنلی  پس از گذشت 48 ساعت از زمان آبیاری دانه

های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و ژیبرلین

 (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار ژیبرلین

 (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و شاخصها به

 ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ........................................................................

شكل 68: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمید ازولی در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی

 یك دوره زمانی 48 ساعته در آب مقطر(نمونه های شاهد) و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و

شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ......................................................

شكل 69: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی

 یك دوره زمانی 48 ساعته در nacl و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ...................................................................................

شكل 70: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمید ازولی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی

 یك دوره زمانی 48 ساعته در nacl,ga و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به

 ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ........................................................................

شكل 71: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی

 یك دوره زمانی 48 ساعته در PEG و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب

نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ....................................................................................

شكل 72: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی یك

 دوره زمانی 48 ساعته در PEG,GA و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .....................................................................................

شكل 73: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی  در دانه های سویا رقم پرشینگ در طی

 یك دوره زمانی 48 ساعته در GA و در پایان هر 8 ساعت. ستونها و شاخصها به ترتیب

 نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ...................................................................................

شكل 74: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی  پس از گذشت 8 ساعت از زمان آبیاری

 دانه های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و

ژیبرلین (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار

 ژیبرلین (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و

 شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .....................................................

شكل 75: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی  پس از گذشت 16 ساعت از زمان آبیاری

 دانه های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و

ژیبرلین (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار

 ژیبرلین (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و

شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ....................................................

شكل 76: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی پس از گذشت 24 ساعت از زمان آبیاری

دانه های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و

 ژیبرلین (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار

 ژیبرلین (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و

شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ......................................................

شكل 77: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی  پس از گذشت 32 ساعت از زمان آبیاری

 دانه های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و

 ژیبرلین (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و

 تیمار ژیبرلین (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها

 و شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .................................................

شكل 78: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی  پس از گذشت 40 ساعت از زمان آبیاری

 دانه های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و

 ژیبرلین (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار

 ژیبرلین (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و

شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. .....................................................

شكل 79: مقایسه محتوای كلی تركیبات ایمیدازولی  پس از گذشت 48 ساعت از زمان آبیاری

 دانه های سویا رقم پرشینگ در نمونه های شاهد(1)، تیمار شوری (2)، تیمار توام شوری و

 ژیبرلین (3)، تیمار پلی اتیلن گلیكول (4)، تیمار توام پلی اتیلن گلیكول و ژیبرلین (5) و تیمار

 ژیبرلین (6). توضیح تیمارها مشابه موارد مندرج در مورد شكلهای 2 تا 6 است. ستونها و

 شاخصها به ترتیب نشانگر میانگین و انحراف معیار هستند. ........................................................

چكیده:

در پژوهش حاضر تاثیرات تنش شوری ناشی از كلرور سدیم 50 میلی مولار و تنش اسمزی ناشی از محلول پلی اتیلن گلیكول 6000 هم فشار با آن با غلظت 64 گرم بر لیتر با و یا بدون ژیبرلین
(10 میكروگرم بر میلی لیتر) بر محتوای آمینو اسیدی، تركیبات فنلی و نیز تركیبات ایمیدازولی در حین رویش دانه های سویا رقم پرشینگ (Glycine max L. cv. pershing) مورد بررسی قرار گرفته است.

دانه ها در طی یك دوره زمانی 48 ساعته با محلولهای فوق، محلول ژیبرلین و یا آب مقطر به عنوان شاهد آبیاری شدند و در پایان هر 8  ساعت، درصد جوانه زنی،  محتوای كلی آمینواسیدهای آزاد، تركیبات فنلی و تركیبات ایمیدازولی و نیز محتوای آمینواسیدهای آرژینین، پرولین و گلیسین بتائین مورد اندازه گیری قرار گرفت.

بر اساس نتایج حاصل،  تیمارهای نمكی و پلی اتیلن گلیكول قادر به ایجاد تاخیر در جوانه زنی دانه ها هستند و ژیبرلین این تاخیر را جبران می نماید.

به نظر می رسد كه تیمار نمكی به ویژه با ایجاد تاخیر در افزایش محتوای آمینو اسیدی، آرژینین وتركیبات ایمیدازولی موجب تاخیر در جوانه زنی است در حالی كه تنش اسمزی با ایجاد تاخیر و یا

كاهش در محتوای كلی آمینواسیدها و نیز محتوای گلیسین بتائین و پرولین باعث این تاخیربوده است.

افزایش تدریجی محتوای پرولین و گلیسین بتائین در حین تنش اسمزی و افزایش محتوای آرژینین و تركیبات ایمیدازولی در تنش نمكی به طور احتمالی مكانیسمهای مهم مقابله با تنشهای مزبور در حین رویش دانه هستند.

به نظر نمی رسد كه تغییر محتوای تركیبات فنلی در حین رویش دانه دلیل قاطعی در تغییر قابلیت رویشی دانه ها باشد.

ژیبرلین به تنهایی و یا توام با تنشهای به كار رفته در این پژوهش باعث حفظ و یا افزایش محتوای
 تركیبات مورد سنجش بوده است.

پاسخ مقاطع زمانی مختلف به ویژه مراحل جوانه زنی مطلق و رشد در طی 48 ساعت به تیمارهای

مورد استفاده به طور لزوم مشابه نمی باشد.

بررسی سطوح كود نیتروژن با پوشش گوگردی و اوره بر میزان خصوصیات رشدی، جذب عناصر، خصوصیات اكوفیزیولوژیك و درصد اسانس نعناع

چکیده

نعناع ( Mentha piperita L.) از گیاهان دارویی بسیار با ارزش  است که دارای کاربرد وسیعی در صنایع بهداشتی و آرایشی ،شیرینی سازی ، نوشابه سازی، ادویه سازی وداروسازی می باشد. به منظور مقایسه اثرات كود اوره و اوره با پوشش گوگردی بر روی عملكرد، جدب عناصر ، خصوصیات اكوفیزیولوژیك و درصد اسانس نعناع آزمایشی در سال 1386  انجام گردید. آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد . کود اوره و اوره با پوشش گوگردی به عنوان فاکتور اول و سه سطح 57،46،23 گرم در متر مربع نیتروژن خالص بعنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که اوره با پوشش گوگردی سبب افزایش وزن خشك و تر ریشه در مقایسه با اوره معمولی گردید. همچنین طول برگ تحت تاثیر  میزات ازت بكاربرده شده قرار گرفت و افزایش یافت. در رابطه با میزان ازت در برگ مشخص گردید كه با بكار بردن كودهای ازته میزان ازت برگ افزایش یافت. بیشترین میزان ازت در برگ در تیمار 46 گرم در متر مربع اوره معمولی و با پوشش گوگردی بدست آمد. تعداد برگ و طول ساقه تحت تاثیر تیمارها قرار گرفت بطوریكه میزان 46 گرم در متر مربع اوره با پوشش گوگردی نسبت به بقیه تیمارها تعداد و طول ساقه را افزایش داد. در این تحقیق مشخص شد كه اثرات نوع كود بر درصد اسانس موثر بوده و بیشترین میزان اسانس در تیمار كود اوره با پوشش گوگردی مشاهد شد. همچنین در بین غلظتهای مختلف، غلظت 46 گرم در متر مربع ازت بیشترین درصد اسانس و 23 گرم در متر مربع كمترین میزان اسانس را داشت. بنابراین مشخص گردید با افزایش ازت میزان اسانس گیاه افزایش می یابد ولیكن این میزان افزایش تا تیمار 46 گرم ازت در متر مربع تاثیر گذار بود و با افزایش غلظت ازت از 46 به 57 گرم در متر مربع میزان اسانس كاهش نشان داد. در بین پارامترهای اكوفیزیولوژیك تنها فتوسنتز تحت تاثیر تیمار 23 گرم در متر مربع قرار گرفت و افزایش نشان داد. نتایج نشان داد كه با افزایش میزان غلظت كود ازت بكاربرده شده میزان فتوسنتز نه تنها افزایش نشان نداد بلكه كاهش نیز یافت.

مقدمه:

خداوند متعال هیچ چیز را بدون فایده نیافریده ودر هر مخلوقی حکمتی نهفته است از جمله نعمات خدا دادی،  گیاهان دارویی می باشند که از قدیم الایام بشر با آنها آشنا گشته و جهت معالجات بیماران خود مورد استفاده قرار داده است (5،2). پیشرفت های علمی طی دو دهه اخیر، اهمیت و نقش گیاهان دارویی را در تامین نیازهای بشر به ویژه در حیطه درمان دو چندان ساخته است. امروزه با بهره گیری از روشها و فنون تخصصی، مهمترین مواد و ترکیبهای شفا بخش بکار گرفته می شود. اثرات جانبی داروهای شیمیایی و الزامات زیست محیطی و روند تدریجی گرایش به سوی فرآورده های طبیعی سبب شده اند تا به گیاهان دارویی توجه بیشتری شود. بررسی ها نشان داده که جایگزینی داروها با منشاء طبیعی به جای داروهای شیمیایی در سطح دنیا به سرعت رو به توسعه و گسترش است.

 کشورهای مختلف با بهره گیری از توانهای بالقوه خود از جمله تنوع پوشش گیاهی ،تنوع اقلیمی و ارزان بودن انرژی و نیروی کارگری و وجود تکنولوژی های برتر و... سهم خود را از تجارت جهانی گیاهان دارویی می گیرند به طوری که کشوری مانند کانادا خود را غول خفته گیاهان دارویی می داند.

 همچنین به دلیل اثبات عوارض جانبی داروهای شیمیایی و تمایل بشر به استفاده هر چه بیشتر محصولات طبیعی به منظور حفظ سلامت خویش ، مشکلات سیستم دارویی مدرن مانند هزینه های بالا ، استفاده از منابع غیر تجدید شونده مانند منابع فسیلی و آلودگی محیط توسط صنایع دارویی و ناتوانی بشر برای ساخت برخی از مواد داروئی که به طور طبیعی در گیاهان وجود دارد باعث توجه بیشتر به گیاهان داروئی گردیده است .

 افزایش جمعیت ایران  و نیاز مبرم صنایع داروسازی به گیاهان داروئی به عنوان مواد اولیه تولید دارو ، ناتوانی در تولید مصنوعی پاره ای از داروهای حیاتی توسط صنایع داروسازی و همچنین اهمیت مواد موثره گیاهان داروئی در صنایع غذایی ، آرایشی و بهداشتی باعث شده که توجه و تحقیق پیرامون این دسته گیاهان از نقطه نظر کشت ، تولید و مصرف از اهمیت خاصی برخوردار باشد .

از دو هزار سال قبل تا كنون از گونه‌های مختلف نعناع به عنوان ادویه و دارو استفاده می‌شود. اما استفاده انسان از نعناع به 250 سال قبل باز می‌گردد. از برگ‌ها، پیكر رویشی و اسانس این گیاه در اكثر فارماكوپه‌های معتبر به عنوان دارو یاد شده است. از مواد مؤثر نعناع برای خوش طعم شدن داروهای بدمزه استفاده می‌شود. اسانس نعناع «منتول»  خاصیت ضد باكتریایی دارد و در تهیه محلول‌هایی برای شستشوی دهان و گلو استفاده می‌شود. «منتول» همچنین خاصیت ضد خارش دارد. اسانس نعناع در صنایع غذایی، بهداشتی و آرایشی، شیرینی‌سازی، نوشابه‌سازی و صنایع ادویه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مقدار مصرف سالانة اسانس نعناع در جهان به هفت هزار تن می‌رسد. در این مورد آمریكا در سال 1992 حدود 3200 تن اسانس از 43000 هكتار زمین زیركشت استحصال نمود (82).

مهمترین كشور تولید كننده این گیاه آمریكاست. از كشورهای دیگر تولید كنندة نعناع می‌توان از روسیه، بلغارستان، برزیل، ژاپن، فرانسه، آرژانتین و مجارستان نام برد.

درکشور ما تحقیقات قابل ملاحظه ای درخصوص کاشت ، داشت و برداشت آن انجام نگرفته است . گیاه نعناع دارای ویژگی های متعددی جهت کشت در مناطق وسیعی از کشور است. مهمترین این ویژگی ها عبارتند از :

1- نعناع دارای دوره رویشی کوتاه است . از بدو رویش تا زمان گلدهی مدت زمانی برابر 80 تا 100 روز به طول می انجامد (5).

2- امکان تناوب کشت آن با غلات وجود دارد . زیرا این گیاهان معمولا" از دوره رویشی کوتاهی برخوردارند وپس از برداشت آنها زمان کافی برای آماده کردن زمین وجود دارد همچنین  طول ساقه ، با توجه به شرایط اقلیمی محل رویش ، بین 30 تا 100 سانتی متر متغیر است (5).

3-فصل کشت نعناع درمناطق موردکشت گیاهان زراعی دیگر تلاقی زیادی نداشته وتعادلی درتوزیع زمانی کار کشاورزان وماشین آلات کشاورزی ایجاد می کند.

4-  گیاه نعناع با شرایط آب وهوایی بیشتر نقاط ایران سازگار است. درنواحی مختلف ایران بخصوص استانهای تهران،کهکیلویه و بویراحمد، آذربایجان غربی وشرقی، کرمان و فارس یافت می شود.

این گیاه ،سریعا" تحت تاثیر شرایط متفاوت محیط زندگی قرار می گیرد، مانند آنکه انواعی از آنها که در دشت ها واماکن مرطوب میرویند اگر درمحیط های خشک قرار گیرند ،به سرعت تغییراتی ازنظر سازش و تطابق با محیط حاصل می کنند تا مقاومت آنها درمقابل تعرق ،زیاد شود بطوری که برگهای آنها پوشیده از کرک می شود ،یا کناره پهنک برگهای آنها به سمت پائین خمیدگی حاصل می کند ویا روزنه ها ، به حالت فرورفته دربشره باقی می ماند ویا ممکن است هیپودرم در آنها به صورت کاملا" کلانشیمی درآید ویا برگ حالت نسبتا" ضخیم وچرمی پیدا می کند وحتی سطح آنها ممکن است کاهش حاصل نماید به حدی که بکلی از بین برود(4).

5-مصرف روز افزون نعناع دردنیا ضرورت توسعه کشت آن را درکشور به منظور امکان صادرات این محصول توجیه می نماید . مصرف نعناع امروزه در سراسر امریکا وهندوستان واروپا شایع می باشد (39).

نعناع در طول رویش و تولید مواد مؤثر به مقدار زیادی مواد و عناصر غذایی نیاز دارد. تحقیقات نشان می‌دهد كه مقادیر مناسب ازت به میزان قابل توجهی سبب افزایش اسانس نعناع می‌شود(55).

كود اوره با پوشش گوگردی ( SCU ) به عنوان یك نوع كود آهسته رهش كه دارای راندمان بالا و مزایای بسیار زیادی برای خاك و گیاهان است ، در صنایع كشاورزی  كاربرد زیادی دارد. اخیراً در كشور ما نیز با توجه به راندمان پایین كود شیمیایی اوره و اتلاف آن، آلودگی شدید خاكها و منابع زیرزمینی آب به نیترات و نیتریت ، كاهش جذب عناصر ریزمغذی بدلیل بالابودن pH خاكها و … استفاده از این نوع كود نه تنها برای مزارع شالیزار كه بطور كامل در آب غوطه ورند بلكه برای تمام اراضی كشاورزی توصیه شده است .   صرف نظر از مزایای فوق گوگرد نیز به عنوان یك ماده حیاتی در ساختمان پروتئین ها ، به عنوان كاهنده pH  خاكها و در نتیجه ایجاد شرایط جذب عنصر ریز مغذی خصوصا آهن و روی كه مردم كشور ما در فقدان میزان آهن و روی ركورد دار می باشند،  دارد .با توجه به اهمیت ازت در عملكرد و میزان تولید اسانس در این گیاه و نیاز بالای این محصول به ازت و از طرفی اهمیت كود های پوشش دار كه ازت را به آرمی آزاد می نمایند این تحقیق به بررسی و مقایسه دو منبع كود ازتی یعنی اوره و اوره با پوشش گوگردی در تولید اسانس و عملكرد گیاه نعناع خواهد پرداخت.

1-1- تاریخچه :

در تیره نعناع (Labiatae) طبق بررسی های جدیدی که بعمل آمده ،4000 گونه گیاه وجود دارد که در200 جنس جای داده شده اند . این گیاهان به وضعی در کره زمین پراکندگی دارند که در غالب نواحی یافت می گردند ولی پیشینه انتشار آنها درمدیترانه است . گیاهانی عموما" علفی یکساله یا پایا ودارای ساقه های راست یا خزنده اند(55). 

 بعضی  از   آنها مانند.  ، Thymus و Lavandula ظاهربوته مانند  وساقه های متعدد وچوبی شده دارند. یا به صورت درختچه مانند ممکن است یافت گردد. از مشخصات این گیاهان آن است که ساقه های چهار گوش دارند . از قاعده ساقه آنها نیز غالبا" ساقه های فرعی منشاء می گیرد که حالت خزنده درسطح زمین پیدا می کنند ویا درون خاک وارد گردیده به صورت ساقه زیرزمینی درمی آیند . درانواع چند ساله این گیاهان ، ساقه های مسن ظاهر مدور دارد واین نیز بر اثر پیدایش لایه زاینده ای در ناحیه پوست ساقه های جوان است که با ایجاد بافت های جدید ، موجب ریزش وازبین رفتن لایه های بیرونی ، از خارج میگردد وبا این عمل ،ظاهر چهارگوش ساقه را ازبین میبرد . عده زیادی ازگیاهان تیره نعناع ،سریعا" تحت تاثیر شرایط متفاوت محیط زندگی قرار می گیرند مانند آنکه انواعی از آنها که در دشت ها واماکن مرطوب میرویند اگر درمحیط های خشک قرار گیرند ،به سرعت تغییراتی ازنظر سازش و تطابق با محیط حاصل می کنند تا مقاومت آنها درمقابل تعرق ،زیاد شود بطوری که برگهای آنها پوشیده از کرک می شود ،یا کناره پهنک برگهای آنها به سمت پائین خمیدگی حاصل می کند ویا روزنه ها ، به حالت فرورفته دربشره باقی می ماند ویا ممکن است هیپودرم در آنها به صورت کاملا" کلانشیمی درآید ویا برگ حالت نسبتا" ضخیم وچرمی پیدا  می کند وحتی سطح آن ممکن است کاهش حاصل نماید به حدی که بکلی از بین برود(5 و 31).

1-2 - پراکنش

برخی محققان منشا نعناع را قاره آسیا و بعضی دیگر منشا آنرا کشور انگلیس می دانند . نعناع  در نواحی معتدله اروپا ،آسیا ، شمال آمریکا و استرالیا در سطوح وسیعی می روید . مهمترین کشور تولید کننده این گیاه امریکاست . از کشورهای دیگر تولید کننده نعناع می توان روسیه ، بلغارستان ، برزیل ، ژاپن ، فرانسه ، آرژانتین ، مجارستان ، مراکش ورومانی را نام برد (5 و 55). این گیاه در اکثر نقاط کشور به صورت خودرو رشد میکند و طبق گزارش دفتر گل و گیاهان زینتی ، دارویی و قارچ های خوراکی معاونت باغبانی وزارت جهاد کشاورزی ، سطح زیر کشت نعناع در سال 1378 بالغ بر 258 هکتار در استانهای تهران ،کهکیلویه و بویراحمد ، آذربایجان غربی وشرقی ، کرمان و فارس بوده است. مصرف این گیاه بیشتر به منظور تولید ادویه می باشد (5).

1-3- گونه های مختلف گیاه نعناع :

نعناع بیابانی –نعناع صحرائی – نعناع وحشی – نعناع آبی – ضمیران – نعناع  – نعناع کوهی (55):

1-3-1-گونه های خودروی نعناع در ایران :

نعناع بومی ایران – که در شمال و مرکز ایران می روید و دارای طعم و عطر و اسانس ملایم تری است . نعناع اهوازی ، نعناع بلوچی – ( خودرو ) با عطر زیاد و مزه تند  (5) .

روی هم رفته گونه نعناع دارای واریته ها و دور گها و فرمهای بسیار زیاد است که از نظر خواص ظاهری ،شکل و ابعاد برگها و گلها ، رنگ برگها و ساقه ،کرک دار بودن و صاف بودن اندامها و بویژه برگها ،مقدار و ترکیبات اسانس ، زود رشدی و کند رشدی و غیره با هم بسیار متفاوت هستند ، ولی اکثر آنها دارای خواص مشابه داروئی می باشد . لازم به ذکر است که دورگهای زیادی هم بین نعناع و پونه ها که گیاهان بسیار نزدیک به نعناع هستند ،در سر تاسر جهان وجود دارد و اکثر مردم عادی آنها را با هم اشتباه می کنند و نمی توانند بخوبی تمیز بدهند . نعناع پونه و گل پونه عبارت است از پونه های تازه و نورس وبا طراوت که در نیمه اول فروردین ماه در کنار جوی ها روئیده و قبل از بلند شدن ساقه آنرا بنام نعناع پونه و گل پونه چیده و به مصرف خوردن می رسانند (47 و40) .

1-4 -گیاهشناسی :

نعناع (Mentha piperita L  . ) گیاهی علفی ، پایا و چند ساله ، دارای ساقه های خزنده و زیرزمینی است ریشه ، استولون ها و ریزوم ها دارای گره های متعددی هستند که محل رویش ریشه های باریک و درنتیجه تشکیل گیاهان کوچک در اطراف پایه مادری است (5 و 55). اندام های زیرزمینی نعناع به رنگ سفید ، نازک و به طول 5 تا 20 سانتیمترند . ریشه نعناع چندان عمیق نیست و به صورت پراکنده در سطح خاک قرار دارد. برگ های آن متقابل ، بیضوی ، نوک تیز و دندانه دار و کمی پوشیده از کرک وبه طول 4 تا 8 سانتی متر و به عرض 2 تا 3 سانتی متر هستند(5) .

 ساقه گیاه چهار گوش و به رنگ قرمز مایل به بنفش است ودر محل هر یک از گره های آن دو برگ متقابل دیده می شود . طول ساقه ، با توجه به شرایط اقلیمی محل رویش ، بین 30 تا 100 سانتی متر متغیر است . قسمت های بالایی ساقه نسبت به قسمت های پایین از انشعابات بیشتری برخوردارند. گل های نعناع که در ماههای مرداد وشهریور ظاهر میگردند ، به رنگ بنفش روشن و به صورت خوشه‌های مجتمع هستند . برخی از شاخه های این گیاه عقیم وعاری ازگل باقی می ماند (4 و31). عمر گل ها بسیار کوتاه است و مدت کمی پس از تشکیل از گیاه جدا می شوند . میوه کپسولی ، کوچک و به رنگ قرمز تیره است . بذر این گیاه فاقد قوه رویشی است و بواسطه وجود اسانس در پیکر رویشی ، گیاهان از بویی مطبوع و مزه ای خنک و کمی تند برخوردارند. دوره رویش نعناع از آغاز رویش تا مرحله گلدهی ، 80 تا 100 روز به طول می انجامد . ابتدا رویش گیاهان به کندی صورت می گیرد ، ولی پس از 2 تا3 هفته ، رشد آنهاسرعت می یابد . پس از اولین برداشت چنانچه شرایط اقلیمی مناسب باشد ، گیاهان مجددا" به گل خواهند نشست (82 و 112 ).

1-5 - موارد مصرف:

در اکثر فارماکوپه ها خواص دارویی پیکره رویشی ، برگ و اسانس نعناع   را مورد تاکید قرار گرفته است.(4) در طب سنتی از گیاه دارویی نعناع  به عنوان ضد نفخ ، مقوی معده ، ضد سرفه ، ضد تشنج ، قابض، محرک ، مسکن ، آرام بخش ، خنک کننده استفاده می شود (18).

همچنین از آن برای درمان درد شکم ، سوء هاضمه ، سرماخوردگی ، آنفولانزا ، ناراحتی های اعصاب در بچه ها ، خون ریزی بینی ، بیماری گلو وسردرد استفاده می شود . عصاره نعناع نیز به عنوان ضد سم در موارد مارگزیدگی و نیش حشرات به کار میرود  (31) .

 به طور کلی نعناع گیاهی گرم کننده ، مقوی و رقیق کننده خون است . جویدن برگ آن موجب تسکین درد دندان می شود و آشامیدن عصاره آن خونریزی را قطع می کند . خوردن جوشانده آن مخلوط با پر سیاوشان برای دردهای قلب تقویت معده و افزایش نیروی هاضمه بسیار نافع است . امروزه در صنایع داروسازی از مواد موثره نعناع ، داروهایی برای مداوای دل درد و نفخ شکم تهیه می شود (18) .

جهت دریافت فایل بررسی سطوح كود نیتروژن با پوشش گوگردی و اوره بر میزان خصوصیات رشدی، جذب عناصر، خصوصیات اكوفیزیولوژیك و درصد اسانس نعناع  لطفا آن را خریداری نمایید